Η Άγνωστη Ιστορία της Ψυχοκόρης του Γ. Καραϊσκάκη

Μαριώ ( Ζαφείρης)

Εκτός από ένα εκπληκτικό έργο τέχνης ο πίνακας, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη, έχει μια μοναδική ιδιαιτερότητα.

Έρευνα

Δημήτρη Συμεωνίδη JP

Δημοσιογράφου/Ανταποκριτού

Ε.Σ.Ε.Μ.Ε.( Ένωση Συντακτών Ευρωπαϊκών Μέσων Ενημέρωσης)

Θεωρείται και η μοναδική απεικόνιση ενός ξεχωριστού συντρόφου του Γεωργίου Καραϊσκάκη, τον «Ζαφείρη».

Ο Βρυζάκης τον έχει συμπεριλάβει στο

έργο του τοποθετώντας τον στο δεξί κάτω άκρο του πίνακα να βάζει νερό σε μια κούπα.

Ο «Ζαφείρης» ήταν μια νεαρή μουσουλμάνα η οποία σύμφωνα με κάποιες αναφορές αιχμαλωτίστηκε κάπου κοντά στο Ναύπλιο.

Ο Καραϊσκάκης την πήρε μαζί του και τη βάφτισε Χριστιανή δίνοντας της το όνομα Μαρία.

Τον ακολουθούσε παντού σε όλες τις εκστρατείες του αλλά και στις συναντήσεις με άλλους καπετάνιους και έγινε γνωστή ως η Μαριώ του Καραϊσκάκη.

Του μαγείρευε και τον φρόντιζε.

«Ὁ Καραϊσκάκης σε όλες τις εκστρατείες του είχε πάντα μαζί του μια Τουρκοπούλα βαφτισμένη, πού τὴν έλεγαν Μαριώ.

Αυτὴ ήταν ντυμένη φουστανέλες, σαν άντρας, κ’ είχε τ’ όνομα Ζαφείρης ανάμεσα στα παλληκάρια» αναφέρει ο Ιωάννης Βλαχόπουλος στη βιογραφία του Καραϊσκάκη.

Η μικρή Μαριώ ήταν η άγρυπνη «θηλυκή φρουρός» του μεγάλου στρατηγού.

Η φιγούρα της γυναικείας «φονικής μηχανής», όπως την αποκαλεί ο ιστορικός Γιάννης Βλαχογιάννης, δεν είναι ευρέως γνωστή.

Η Μαριώ καταλάμβανε έναν από τους βασικότερους ρόλους στη ζωή του Καραϊσκάκη, αλλά δρούσε πάντα στο παρασκήνιο.

Η Τουρκοπούλα που έγινε Χριστιανή

Την περίοδο της άλωσης της Τριπολιτσάς, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης με τους άντρες του βρίσκονταν στην Πελοπόννησο.

Λίγο έξω από το Ναύπλιο, τους πλησίασε ένα μικρό κορίτσι.

Ήταν μία τουρκοπούλα, ασυνήθιστα όμορφη, που δεν ξεπερνούσε τα οκτώ.

Όταν αντίκρισε τον Καραϊσκάκη έπεσε στα πόδια του και ανάμεσα σε αναφιλητά τον ικέτευσε για προστασία.

Ο Έλληνας στρατηγός συγκινήθηκε και χωρίς να το σκεφτεί, αποφάσισε να πάρει την μικρή υπό την προστασία του.

Τη βάφτισε χριστιανή ορθόδοξη και της έδωσε το όνομα Μαριώ.

Από τότε οι δυο τους έγιναν αχώριστοι. Καθώς η Μαριώ μεγάλωνε, ο Καραϊσκάκης άρχισε να την ντύνει με αντρικά ρούχα και να τη φωνάζει με αντρικό όνομα.

Μέσα σ’ ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον θέλησε να προστατεύσει και να διαφυλάξει τη σχέση τους από τις «κακές γλώσσες». Άλλωστε, η κοπέλα είχε αποδείξει ότι ήταν γενναία, δυναμική και δεν καταπονούνταν από τις κακουχίες.

Παρόλα αυτά, πολλοί ήταν εκείνοι που είκαζαν ότι η πιστή ακόλουθος του στρατηγού ήταν στην πραγματικότητα ερωμένη του.

Η Μαριώ βρισκόταν διαρκώς δίπλα του, τόσο στο πεδίο της μάχης, όσο και εκτός.

Όταν ήταν μόνοι τους, του μαγείρευε, του έπλενε, τον φρόντιζε όταν ήταν άρρωστος και τον βοηθούσε με οτιδήποτε χρειαζόταν.

Έξω από τον προσωπικό του χώρο, η Μαριώ γινόταν «Ζαφείρης».

Έβαζε τη φουστανέλα, ζωνόταν με τα κουμπούρια και πολεμούσε στην πρώτη γραμμή πλάι στον στρατηγό.

Η Μαριώ είχε θέσει ως καθήκον της ζωής της να προστατεύει τον Καραϊσκάκη.

Εκείνος, με τη σειρά του, την εμπιστευόταν τυφλά.

Ήταν ο μοναδικός άνθρωπος που τον ακολουθούσε παντού.

Ο, κατά κόσμον, Ζαφείρης ήταν παρών σε διαπραγματεύσεις, σε προσωπικές συζητήσεις, στη λήψη όλων των κρίσιμων αποφάσεων.

Ήταν ο μόνος που ήξερε πώς να χειριστεί τον Καραϊσκάκη σε κάθε στιγμή, να τον ηρεμεί, να τον λογικεύει, ακόμα και να τον ανακουφίζει όταν τα συμπτώματα της φυματίωσης γίνονταν ανυπόφορα.

Αν και πολλοί τελικά παρεξήγησαν τη σχέση τους, ισχυριζόμενοι ότι η Μαριώ ήταν ερωμένη του στρατηγού ιστορικά κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιώνεται.

Οι περισσότεροι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η σχέση του Καραϊσκάκη με τη Μαριώ ήταν σχέση πατέρα-κόρης.

Η μικρή είχε μεγαλώσει δίπλα του, είχε γαλουχηθεί στο πλευρό του περισσότερο από τα βιολογικά του παιδιά και με τα χρόνια αναπόφευκτα, απέκτησε μία ξεχωριστή θέση στην καρδιά του.

Η αυθεντική εικόνα της

Ο Τζορτζ Κόχραν, ανιψιός του ναυάρχου Τόμας Κόχραν, βρέθηκε το 1827 στην Ελλάδα και συνάντησε τη Μαρία.

Στο βιβλίο του «Wanderings in Greece» βρίσκουμε τη μοναδική περιγραφή της κοπέλας.

Το Αγγλικό Κείμενο

Among his followers was an orderly, who attended him everywhere,—and of whom I must pause to give a brief account.

This orderly was a Turkish woman, dressed partly in man’s attire, and partly in female. .She had been taken prisoner by Karaiskaki at Trippolitza, when that city fell into the hands of the Turks ; and Karaiskaki became attached to her, and she to him. She watched him night and day. She carried over her shoulder a light Greek musket, and in her girdle a brace of pistols and an ataghan.

Her countenance was very pleasing, but possessing more of the Turkish than the Greek character. Her face was rather round than oval ; she had a perfectly straight nose, dark eyes and eyebrows, and a complexion not at all dark, but of a healthy and beautiful white and red. Her hair was dark auburn, and was plaited, and part of it wound round a Greek red cap with a blue tassel. She wore white cotton trousers, with a white sheep-skin jacket, coming down to her waist only, which latter was encircled with a red leathern girdle, as I have said before, containing arms.

Her manners were very mild and inobtrusive, and when noticed by us strangers, she cast down her eyes with a very becoming and attractive modesty.

The conduct of this woman offered a fine specimen of – what female attachment is capable of effecting. No danger, however great, kept her from the field ; and although she did not fight, still she was regardless of her life while following her lord.

Μετάφραση από τα Αγγλικά έκδοση του 1837 Πρώτος τόμος σελ 42-43

από τον Δημήτρη Συμεωνίδη JP

Ο Κόχραν αναφέρει:

Ανάμεσα στους ακολούθους του ήταν κι ένας προσωπικός βοηθός, ο οποίος τον συνόδευε παντού, και για τον οποίο πρέπει να σταματήσω για να δώσω μια σύντομη περιγραφή.

Αυτός ο προσωπικός βοηθός ήταν μια Τουρκάλα, ντυμένη εν μέρει με ανδρική ενδυμασία και εν μέρει με γυναικεία. Είχε αιχμαλωτιστεί από τον Καραϊσκάκη στην Τριπολιτσά, όταν η πόλη έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Και ο Καραϊσκάκης δέθηκε μαζί της, και εκείνη μαζί του. Τον παρακολουθούσε νύχτα και μέρα. Κρατούσε στον ώμο της ένα ελαφρύ ελληνικό καριοφίλι και στη ζώνη της μια σειρά από πιστόλια και ένα γιαταγάνι

Το πρόσωπό της ήταν πολύ ευχάριστο, αλλά είχε περισσότερο τον τουρκικό παρά τον ελληνικό χαρακτήρα. Το πρόσωπό της ήταν μάλλον στρογγυλό παρά οβάλ. Είχε μια τέλεια ίσια μύτη, σκούρα μάτια και φρύδια, και μια επιδερμίδα καθόλου σκούρα, αλλά ενός υγιούς και όμορφου λευκού και κόκκινου. Τα μαλλιά της ήταν σκούρα καστανόξανθα, και ήταν πλεγμένα, και ένα μέρος τους τυλίγονταν γύρω από ένα ελληνικό κόκκινο καπέλο με μπλε φούντα. Φορούσε λευκό βαμβακερό παντελόνι, με ένα λευκό σακάκι από δέρμα προβάτου, που έφτανε μόνο μέχρι τη μέση της, το οποίο ήταν περικυκλωμένο από μια κόκκινη δερμάτινη ζώνη, όπως έχω πει και πριν, που περιείχε όπλα.

Οι τρόποι της ήταν πολύ ήπιοι και διακριτικοί, και όταν την προσέχαμε εμείς οι ξένοι, χαμήλωνε τα μάτια της με μια πολύ πρέπουσα και ελκυστική σεμνότητα.

Η συμπεριφορά αυτής της γυναίκας προσέφερε ένα ωραίο δείγμα του τι είναι ικανή να επιφέρει η γυναικεία προσκόλληση. Κανένας κίνδυνος, όσο μεγάλος κι αν ήταν, δεν την κρατούσε μακριά από το πεδίο της μάχης. Και παρόλο που δεν πολεμούσε, εξακολουθούσε να είναι αδιάφορη για τη ζωή της ακολουθώντας τον κύριό της.

Η Σύζυγος του Καραϊσκάκη

Στη βιβλιογραφία για τον Καραϊσκάκη εντοπίζονται δύο ακόμα αναφορές για τη Μαρία.

Σε συνάντηση στην Αράχωβα, ο Καραϊσκάκης καθησυχάζει έναν καλόγερο που θέλει να του δώσει μια απόρρητη πληροφορία.

«Ωμίλει, ελευθέρως καλόγερε, ο Ζαφείρης είναι ο πιστότερος των υπηρεσιών μου» του λέει.

Ένα άλλο περιστατικό που περιγράφεται είναι σε ένα ταξίδι του Καραϊσκάκη στο Κάλαμο για να δει την οικογένειά του.

Η σύζυγος του Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου, του παραπονιέται για τη συμπεριφορά ενός από την ομάδα του.

«Tι πράματα είναι αυτά που κάνουν οι άντρες σου, παλεύουν τις ψυχοκόρες μου στο μαγειριό» του λέει.

Ο Καραϊσκάκης ζητά να του φέρουν μπροστά τους αυτούς που πείραξαν τα κορίτσια.

Όταν του φέρνουν τον «Ζαφείρη» ξεσπά σε τρανταχτά γέλια.

«Γιατί γελάς;» τον ρωτά η σύζυγος του και αυτός της εξηγεί ότι ο «Ζαφείρης» είναι γυναίκα και λέγεται Μαρία.

Η σύζυγος όμως αντί να ηρεμήσει άρχισε να τις μπαίνουν έννοιες ότι ο άντρας της κουβαλάει την ερωμένη παντού μαζί του.

Άρχισε να τον ρωτά τι την ήθελε και την κουβάλαγε μαζί του και παρόμοια. Με το γνωστό του… ιδιαίτερο χιούμορ ο Καραϊσκάκης της λέει:

«Έγνοια σου, μωρή, μη μου χολιάζεις, έχω και για τα σένα!».

Όλα συνηγορούν ότι ο Καραϊσκάκης είχε και ερωτική σχέση με την Μαρία την οποία έπαιρνε παντού μαζί του και κοιμόταν συχνά στη σκηνή του.

Η τελευταία αναφορά στη Μαρία είναι πως λίγο πριν πεθάνει ο Καραϊσκάκης την πάντρεψε με έναν από τους στρατιώτες του και στη διαθήκη του της άφησε προίκα 4.000 γρόσια.

Η μοίρα της από εκεί και πέρα είναι άγνωστη.

Δείτε περισσότερα στο ksipnistere