Ο βίος και η μαρτυρική εκτέλεση του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε', αποτελούν πεδίο μελέτης και αντιπαράθεσης μεταξύ των ιστορικών, καθώς κατά το παρελθόν διατυπώθηκαν διαφορετικές ερμηνείες, σχετικά με την στάση του μεγάλου ιεράρχη απέναντι στην προοπτική της απελευθέρωσης του γένους, κάτι που ο συγγραφέας Γιώργος Κεκαυμένος διαφωτίζει με μια πλειάδα πρωτογενών πηγών και στοιχείων.
Τόσο στο διάταγμα καταδίκης του Πατριάρχη "Γιαφτάς", όσο και στις επιστολές της Υψηλής Πύλης προς τις προξενικές αρχές της Ρωσίας και τον Nesserlode, αναφέρεται ξεκάθαρα ότι ο Γρηγόριος ο Ε' δεν εκτελέστηκε μόνο για








