Μυστήριο 29 εκατομμυρίων ετών: Νέα επιστημονική ανακάλυψη λύνει το γρίφο με το εξωγήινο γυαλί του Τουταγχαμών

Το μυστήριο πίσω από το απόκοσμο «Γυαλί της Ερήμου της Λιβύης»

Μια πρωτοφανής επιστημονική ανακάλυψη ήρθε στο φως κατά την εξέταση του περίφημου Γυαλιού της Ερήμου της Λιβύης (Libyan Desert Glass). Οι επιστήμονες που ερευνούν το αποκαλούμενο «εξωγήινο γυαλί» της βόρειας Αφρικής αποκάλυψαν νέα στοιχεία για το βίαιο γεγονός που το δημιούργησε πριν από περίπου 29 εκατομμύρια χρόνια. Το παράξενο αυτό κίτρινο υλικό, διάσπαρτο σε εκτάσεις της Αιγύπτου και της Λιβύης, πιστεύεται ότι γεννήθηκε από ένα ακραίο κοσμικό συμβάν.

Η ανατομία του μικροσκοπικού κρυστάλλου

Σε πρόσφατη μελέτη, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Milano-Bicocca του Μιλάνου εξέτασαν έναν μικροσκοπικό κρύσταλλο ζιρκονίου παγιδευμένο στο εσωτερικό του γυαλιού. Το ζιρκόνιο είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό ορυκτό που χρησιμοποιείται για την ανασύνθεση αρχαίων γεωλογικών γεγονότων. Ο συγκεκριμένος κρύσταλλος είχε διάμετρο μόλις 20 μικρόμετρα —μέγεθος λεπτότερο από μια ανθρώπινη τρίχα— και παρουσίαζε μια ασυνήθιστη, δενδροειδή δομή με διακλαδώσεις.

Για την αποκωδικοποίηση του φαινομένου, επιστρατεύτηκαν τεχνολογίες αιχμής, όπως η ηλεκτρονική μικροσκοπία και μέθοδοι τρισδιάστατης περίθλασης σε νανομετρική κλίμακα. Η χημική ανάλυση έδειξε ότι το υλικό που εγκλωβίστηκε ανάμεσα στις διακλαδώσεις είχε υψηλή περιεκτικότητα σε ζιρκόνιο και αλουμίνιο, πράγμα που μαρτυρά ότι προήλθε από μια ξεχωριστή, αυτόνομη σταγόνα τήγματος. 

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν η απουσία δευτερευόντων ορυκτών που φυσιολογικά προκύπτουν κατά την ψύξη. Αυτό αποδεικνύει ότι ο αρχικός κόκκος υπέστη τόσο ακαριαία θέρμανση που υγροποιήθηκε πλήρως και κρυσταλλώθηκε ξανά με ιλιγγιώδη ταχύτητα, παρακάμπτοντας κάθε ενδιάμεση γεωλογική φάση.Θερμοκρασίες που ξεπερνούν τη λάβα ηφαιστείων

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 2.250 βαθμούς Κελσίου. Για λόγους σύγκρισης, η λάβα στα ηφαίστεια κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 700 και 1.200 βαθμών, γεγονός που δείχνει ότι το κοσμικό αυτό συμβάν ήταν ασύγκριτα πιο θερμό. Οι συνθήκες αυτές ήταν εντελώς εκτός θερμοδυναμικής ισορροπίας, καθώς το υλικό ψύχθηκε τόσο γρήγορα που οι φυσιολογικές γεωλογικές διεργασίες δεν πρόλαβαν να εξελιχθούν.

Το εύρημα ρίχνει νέο φως στην προέλευση του πολύτιμου υλικού, το οποίο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι εκτιμούσαν τόσο ώστε να κοσμήσουν με αυτό τα περίτεχνα χρυσά κοσμήματα στον τάφο του βασιλιά Τουταγχαμών. Παρά τις δεκαετίες μελετών, οι επιστήμονες εξακολουθούν να διαφωνούν για το τι ακριβώς συνέβη. 

Ορισμένοι θεωρούν ότι ένας αστεροειδής προσέκρουσε στη Γη, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι ένα διαστημικό σώμα εξερράγη στην ατμόσφαιρα (airburst) με τέτοια ισχύ ώστε να λιώσει την έρημο χωρίς να αφήσει κρατήρα. Καθώς κανένας κρατήρας δεν έχει συνδεθεί οριστικά με την περιοχή, το Γυαλί της Ερήμου της Λιβύης παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της πλανητικής επιστήμης.

 

Περισσότερες λεπτομέρειες για τη γεωλογική ανάλυση και το χαμένο αντίκτυπο του μετεωρίτη μπορείτε να διαβάσετε στην επιστημονική αναφορά του Live Science.