Σόλων, Σόλων πού εί;

Επειδή σαν σήμερα (29 Ιουλίου 1829) ο Ιωάννης Καποδίστριας διένειμε σε ακτήμονες 200.000 στρέμματα εθνικής γης κι επειδή η κάθε λογής Τρόϊκα, με τα οικονομικά μέτρα που μας επιβάλλει, αναγκάζει ορισμένους να πουλήσουν πολλές χιλιάδες στρέμματα ελληνικής γης για να ξεχρεωθούν, κάτι θυμηθήκαμε. Μήπως θέλετε να μοιραστούμε μαζί την αγωνία μας;

ΕΙΝΑΙ γνωστό ότι ο Σόλων (640-560 π.Χ.) καταγόταν από την οικογένεια των Μεντιδών στην οποία ανήκε και ο τελευταίος βασιλιάς των Αθηνών Κόδρος. Για εμπορικούς σκοπούς έκανε πολλά ταξίδια στην Αίγυπτο και την Ασία. Οι αποδημίες αυτές τον
όπλισαν με ευρύτατες γνώσεις και μεγάλη πείρα, που τον βοήθησαν αργότερα στην πολιτική του σταδιοδρομία. Το 594 ως άρχοντας κατόρθωσε με την υποτίμηση του νομίσματος να ανακουφίσει τους καταχρεωμένους πολίτες που αποστέναζαν κάτω από την πίεση της τάξης των πλουσίων.

Για να πετύχει ο Σόλων τον κατευνασμό των πολιτικών ερίδων, κατάρτισε την περίφημη νομοθεσία του, που μετά την κύρωσή της, καταγράφτηκε σε ξύλινους άξονες, "τας κύρβεις", που στήθηκαν στο Πρυτανείο. Με τις μεταρρυθμίσεις που επέφερε, οι σπουδαιότερες από τις οποίες ήταν η παραχώρηση δικαιωμάτων και στο λαό για την εκλογή των αρχόντων και η "σεισάχθεια" μπήκαν τα θεμέλια, στα οποία στηρίχτηκε η δημιουργία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.
Μετά το 594 φαίνεται ότι ο Σόλων αναμίχτηκε στα δημόσια πράγματα των Αθηνών είτε ως στρατηγός, είτε ως εκπρόσωπος των Αθηναίων στο Αμφικτιονικό Συνέδριο στον ιερό πόλεμο εναντίον των Κρισσαίων (591 π.Χ.). Πέθανε γέροντας ογδόντα χρονών. Όσο ζούσε αλλά και μετά το θάνατό του ο Σόλων υπήρξε πρόσωπο αγαπητό στους Αθηναίους. Τον θεωρούσαν έναν από τους επτά σοφούς και έτρεφαν γι' αυτόν μεγάλη εκτίμηση. Ο Πλάτων τον αναφέρει, μόνο αυτόν, από τους ποιητές και ο Αριστοτέλης λέγει ότι με το Σόλωνα αρχίζει η Αθηναϊκή Δημοκρατία.
Ένας από τους βασικούς νόμους του Σόλωνα, ήταν και η «σεισάχθεια» έστω και αν για τις διατάξεις του οποίου υπάρχουν διαφωνίες ήδη στις πληροφορίες των αρχαίων συγγραφέων. Στην κυριολεξία ο όρος σεισάχθεια σημαίνει "απόσειση του άχθους, του βάρους δηλαδή".
Από τα αποσπάσματα των ποιημάτων του Σόλωνα που διασώθηκαν φαίνεται ότι με το νόμο εκείνο καταργήθηκαν όλες οι κτηματικές υποθήκες, που είχαν δημιουργηθεί με προηγούμενα δάνεια, απαγορεύτηκε το "επί τοις σώμασι δανείζειν", δηλαδή το δικαίωμα να μπορεί εκείνος που δάνειζε ένα ποσό σε κάποιον άλλο να τον κάνει δούλο του αν δεν του επέστρεφε στον καθορισμένο χρόνο το δάνειο και ελευθερώθηκαν όλοι εκείνοι που ήδη είχαν γίνει δούλοι εξαιτίας των χρεών τους, αναφέρεται ακόμη ότι εξαγοράστηκαν, άγνωστο με ποιο τρόπο, και οι δούλοι που είχαν πουληθεί σε ξένες χώρες.

Ο Πλούταρχος στο Βίο του Σόλωνα λέει ότι καταργήθηκαν όλα τα χρέη ύστερα από τη θέσπιση του νόμου αυτού.
Άλλοι, όπως ο Ανδροτίωνας πιστεύουν ότι η σεισάχθεια ανακούφισε απλώς εκείνους που είχαν δημιουργήσει χρέη. Τη γνώμη αυτή στηρίζουν κυρίως στην ελάττωση της αξίας της αρχαίας δραχμής κατά 27%, πράγμα που σημαίνει ότι εκείνος που χρωστούσε π.Χ. 100 δραχμές, πλήρωνε τώρα μόνο τις 73. Όμως το γεγονός αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει τον ισχυρισμό του Σόλωνα ότι ελευθερώθηκαν ή και εξαγοράστηκαν δούλοι από δάνεια.
Το πιο πιθανό και λογικό είναι να σκεφτεί κανείς ότι ορισμένα χρέη, τα οποία εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης των οφειλετών δεν ήταν δυνατόν να πληρωθούν, καταργήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις της σεισάχθειας. Όσοι όμως είχαν δανειστεί και διέθεταν οικονομικούς πόρους που τους επέτρεπαν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους όφειλαν να το κάνουν, με τη διαφορά ότι ανακουφίζονταν κατά 27%.

Στην περίπτωση που καταργούνταν όλα τα χρέη, ακόμη και εκείνων που είχαν δυνατότητα να τα εξοφλήσουν βλάπτονταν και με άδικο τρόπο οι δανειστές, που έχαναν κάθε πιθανότητα να πάρουν πίσω όχι μόνο τα κέρδη αλλά και αυτό το κεφάλαιό τους, πράγμα που ερχόταν σε άμεση αντίθεση με το διαλλακτικό χαρακτήρα που είχε η νομοθεσία του Σόλωνα.
Όπως και να έχουν τα πράγματα ένας νόμος σαν τη «σεισάχθεια» του Σόλωνα ίσως οι σημερινοί κυβερνώντες θα έπρεπε να το σκεφτούν σοβαρά, ώστε να ανακουφιστούν πολλές χιλιάδες αγροτικές κυρίως οικογένειες, οι οποίες θα μπορέσουν να βγουν από ένα οδυνηρό ταξίδι, που μας είχε οδηγήσει η Τρόϊκα και όλοι εκείνοι που έφεραν τη Χώρα στο σημερινό οικονομικό αδιέξοδο. Ελπίζουμε η νέα κυβέρνηση να εισακούσει και το δικό μας ταπεινό αίτημα,

Με σεβασμό και τιμή
ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ

Follow @tinios