Η κάθοδος της ύλης και η άνοδος του πνεύματος!..

Αν σκεφτούμε ότι ακριβώς σαν σήμερα, το 1893, ο Χαρίλαος Τρικούπης είπε το διαβόητο εκείνο «δυστυχώς επτωχεύσαμε», θα πρέπει να θυμηθούμε ότι ακριβώς, σαν σήμερα, το 1963 ο Γιώργος Σεφέρης και το 1979 ο Οδυσσέας Ελύτης έλαβαν το Νόμπελ Λογοτεχνίας!.. Κάθοδος της ύλης μεν, άνοδος του πνεύματος δε!..

ΕΙΝΑΙ αλήθεια, ότι όποιος ανοίξει τα ιστορικά ημερολόγια, θα διαπιστώσει ότι σαν σήμερα, 10 Δεκεμβρίου 1893, η Ελλάδα κήρυξε πτώχευση. Ο Χαρίλαος Τρικούπης δηλώνει στη Βουλή το περιβόητο εκείνο: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»!
Αλλά κάποια χρόνια αργότερα, ακριβώς σαν σήμερα, 10 Δεκεμβρίου 1963, ο μεγάλος Έλληνας ποιητής, Γιώργος Σεφέρης βραβεύεται με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ το 1979, ακριβώς σαν σήμερα, το ίδιο βραβείο παρελάμβανε ο άλλος μεγάλος Έλληνας ποιητής, Οδυσσέας Ελύτης!
Θεία τύχη, σύμπτωση, συγκυρία; Δεν ξέρω. Εκείνο το οποίο γνωρίζω είναι ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με δύο ανομοιογενή στοιχεία τα οποία δεν μπορούν ποτέ να συνυπάρξουν και να γίνουν «φίλοι».
Πρόκειται για την ύλη και το πνεύμα. Ένας αιώνιος και διαχρονικός ανταγωνισμός όπου το ένα στοιχείο επιχειρεί να επικρατήσει του άλλου, αλλά στο τέλος θριαμβεύει πάντα το πνεύμα, διότι η ύλη είναι κάτι φθαρτό, ενώ το πνεύμα άφθαρτο και αθάνατο!
«Οι παρ' άκμονι... ύλην άψυχον δημιουργούντες», θα πει ο μεγάλος τραγικός ποιητής Σοφοκλής, που είναι ένας εκ των κυριοτέρων εκπροσώπων του Ελληνικού Πνεύματος. Ένας άνθρωπος ο οποίος γνώριζε ασφαλώς πόσο άψυχο πράγμα είναι η ύλη!
Για «υποκειμένη ύλη» θα μιλήσει ο Αριστοτέλης. «Ύλη τραγική», θ’ αναφωνήσουν τόσοι και τόσοι στην αρχαιότητα! Και δεν θα μιλήσω, ασφαλώς, για το πλήθος των εκκλησιαστικών συγγραμμάτων «ων ουκ έστιν αριθμός»!
Γι’ αυτή, λοιπόν, την άνευ αξίας ύλη, την «δυνάμει» πραγματικότητα, που λέει ο Αριστοτέλης και η οποία «υπόκειται σε γένεση και φθορά» («ύλη μάλιστα μεν και κυρίως το υποκείμενον γενέσεως και φθοράς δεκτικόν»), εμείς οι σύγχρονοι άνθρωποι αναβιβάσαμε σε υπερνέφελη αξία μηδέποτε αναλογιζόμενοι το φθαρτόν του θέματος, σε αντιδιαστολή με το «άφθαρτον και πάντα ανθοφόρον πνεύμα», που λένε οι ποιητές!

Αυτός και ο λόγος που η σημερινή οικονομική κρίση, μία κρίση που παρέσυρε στο διάβα της μεγαθήρια και κολοσσούς, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η παταγώδης αποτυχία της ύλης, σε αντίθεση με την θριαμβική επιτυχία του πνεύματος, που αναδύεται ως μία αντίρροπη δύναμη (βλέπε, για παράδειγμα, τραπεζικοί κολοσσοί, που καταρρέουν από τη μία πλευρά, Cern της Ελβετίας με τα πειράματα της Φυσικής από την άλλη)!
Είναι (κι ας μου επιτραπεί να το πω) μια περίεργη νομοτελειακή αρχή: Όπου βυθίζεται η ύλη, εκεί ανέρχεται –και μάλιστα επιβλητικά- το πνεύμα!
Ο Γιώργος Σεφέρης, ένας άσημος και άγνωστος μέχρι τότε διπλωμάτης, ακούστηκε περισσότερο την ώρα που η σιωπή βασίλευε παντού λόγω της καταστάσεως που επικρατούσε στην χρονική εκείνη συγκυρία. Αναρριχήθηκε και ακούστηκε περισσότερο όταν η Χώρα περνούσε την δική της περιπέτεια. Αυτός και ο λόγος που αναθάρρησαν οι Έλληνες και είδαν μ’ αισιοδοξία το μέλλον, όταν ο μεγάλος λογοτέχνης μας έπαιρνε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας!.. Ό,τι ακριβώς συνέβη και με τον Οδυσσέα Ελύτη!..
Σήμερα, μεσούσης της πιο σοβαρής ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης που γνώρισαν ποτέ οι λαοί, έχουμε ακριβώς το ίδιο σκηνικό: Την πτώση της ύλης και την άνοδο του πνεύματος με όλα όσα βλέπουμε ή διαβάζουμε στους τομείς της επιστημονικής έρευνας και τεχνολογίας!

Η Φύση μισεί το κενό και προσπαθεί αμέσως να το καλύψει!.. Κατά συνέπεια μη μας διακατέχει η γνωστή (και εν πολλοίς προβαλλόμενη – για να μην πω υποθάλπουσα ή υποδαυλίζουσα) απαισιοδοξία, η οποία επιτείνει το κακό και δημιουργεί ψυχολογικά αδιέξοδα στους Έλληνες.

Ουδέν κακόν αμιγές καλού, έλεγαν οι πρόγονοί μας.

Ας περιμένουμε, λοιπόν, ποιο καλό θα γεννηθεί μέσα στην άβυσσο, που βυθίστηκε η ύλη, αφού το πνεύμα είναι βέβαιο ότι θα θριαμβεύσει για άλλη μια φορά!

Και αυτό το καλό θα είναι για όλους μας!

Με σεβασμό και τιμή

ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ