Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Το αρχαίο αίνιγμα του πρώτου υπολογιστή της ιστορίας

Το κύριο Θραύσμα Α του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, όπου διακρίνεται καθαρά ο μεγάλος οδοντωτός τροχός. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η συγκλονιστική ανακάλυψη στο βυθό του Αιγαίου

Το 1901, Συμιακοί σφουγγαράδες που βούταγαν κοντά στα Αντικύθηρα βρέθηκαν μπροστά σε ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ναυάγια του κόσμου. Ανάμεσα στα μαρμάρινα αγάλματα και τους θησαυρούς, ανασύρθηκε ένα άμορφο, διαβρωμένο χάλκινο αντικείμενο που έμελλε να αλλάξει για πάντα την ιστορία της τεχνολογίας. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ηλικίας άνω των 2.000 ετών, αποτελεί το πιο περίπλοκο μηχανικό εύρημα της αρχαιότητας.

Ένα θαύμα μικρομηχανικής με γρανάζια

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες αδυνατούσαν να καταλάβουν τι ακριβώς ήταν αυτό το αντικείμενο. Χρειάστηκε η χρήση προηγμένων ακτίνων Χ και τρισδιάστατων τομογράφων για να αποκαλυφθεί το εσωτερικό του. Ο μηχανισμός αποτελούνταν από τουλάχιστον 30 συνεργαζόμενα χάλκινα γρανάζια, σχεδιασμένα με μαθηματική ακρίβεια που η ανθρωπότητα ξαναβρήκε μετά τον 14ο αιώνα στη Δυτική Ευρώπη.

Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για έναν αναλογικό ηλεκτρονικό υπολογιστή της αρχαιότητας, ο οποίος μπορούσε να:

• Προβλέπει τις εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης με ακρίβεια ωρών.
• Χαρτογραφεί τις κινήσεις των πέντε γνωστών τότε πλανητών (Ερμή, Αφροδίτης, Άρη, Δία και Κρόνου).
• Υπολογίζει τις ημερομηνίες έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων και άλλων στεφανιτών αγώνων της αρχαίας Ελλάδας.

Ποιος ήταν ο ιδιοφυής δημιουργός του;

Το μεγαλύτερο μυστήριο που περιβάλλει τον μηχανισμό είναι η ταυτότητα του κατασκευαστή του. Οι θεωρίες των ιστορικών στρέφονται γύρω από δύο κορυφαία μυαλά της αρχαιότητας:

1. Ο Αρχιμήδης: Ο ιδιοφυής μαθηματικός από τις Συρακούσες φέρεται να είχε κατασκευάσει παρόμοιες σφαίρες που αναπαριστούσαν τον ουρανό, σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες του Κικέρωνα.
2. Ο Ίππαρχος: Ο κορυφαίος αστρονόμος που ζούσε στη Ρόδο (από όπου πιθανώς ξεκίνησε το μοιραίο πλοίο) και είχε αναπτύξει τη θεωρία για την ανώμαλη κίνηση της Σελήνης, η οποία είναι ενσωματωμένη στα γρανάζια του μηχανισμού.

 

Όποιος κι αν ήταν ο δημιουργός, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποδεικνύει ότι η αρχαία ελληνική τεχνολογία βρισκόταν σε ένα επίπεδο που η σύγχρονη ιστορία δυσκολεύεται ακόμα και σήμερα να ερμηνεύσει πλήρως, τροφοδοτώντας δεκάδες θεωρίες συνωμοσίας για «χαμένες γνώσεις» του παρελθόντος.