Ο Έλλην Αρχάγγελος με σπαθί!..

Μια προφητική απεικόνιση ενός μεγάλου Έλληνα ζωγράφου, που άλλοι τον είπαν «σοβατζή» και άλλοι «μεγάλο ζωγράφο»!.. Κι όμως!... Ο άνθρωπος αυτός έδινε δύναμη και κουράγιο σ’ όλους εκείνους τους αποσταμένους Έλληνες κι ας έφυγε φορώντας την παραδοσιακή μας φουστανέλα ακριβώς σαν σήμερα (24 Μαρτίου 1934)!.. Το όνομά του:
Θεόφιλος (Χατζημιχαήλ)!...

ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ πολύ ο Θεόφιλος!. Ένα μεγάλο τέκνο του Ελληνισμού!.. Αυτός και ο λόγος που ο νους μου ανέτρεξε αμέσως σε μία εικόνα που δείχνει τον μεγάλο Έλληνα ζωγράφο, Θεόφιλο, ως Έλληνα αρχάγγελο, ο οποίος, όμως, κρατάει ταυτόχρονα και ένα σπαθί!
Πρόκειται για 20 καλλιτέχνες, μέλη του Εικαστικού Συλλόγου Βόλου, που πειραματίστηκαν στο παρελθόν πάνω στη συλλογικότητα της εικαστικής πράξης, με αφορμή έναν και μοναδικό λόγο, την προσωπικότητα και το έργο του Θεόφιλου.
«Ο Θεόφιλος (1868 – 1934) είναι μια υπόθεση γεμάτη μυστήριο για μας. Ένας γυρολόγος ντυμένος Μεγαλέξανδρος, που είχε τη μανία να ζωγραφίζει τοίχους στα καφενεία με αλλόκοτες παραστάσεις για τους πολλούς, μια διαχρονική μορφή ανθρώπινης ελευθερίας για μας, που συναντάμε και σήμερα μέσα στα μάτια σύγχρονων ηρώων της καθημερινότητας, μετανάστες, ανθρώπων που θα μείνουν για πάντα παιδιά, που η σκληρή πραγματικότητα δεν τους αφήνει ούτε καν να υπάρχουν», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο «Νέο Τύπο» Θεσσαλίας.
Ασφαλώς και η εικόνα είναι προφητική. Και είναι προφητική διότι ο Θεόφιλος «δεν χαρίζεται σε κανέναν». Δίνει παντού την απάντησή του με ένα σπαθί, που έχει για όλους τους Έλληνες μεγάλη σημασία! Κι ας τον ειρωνευόντουσαν όσοι τον έβλεπαν να ζει με τον τρόπο, που ζούσε!
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όλα σχεδόν τα έργα του Θεόφιλου τονίζουν με τον δικό του μοναδικό τρόπο τον Ελληνοχριστιανικό τρόπο παράδοσης του λαού μας, που όμως όλα αυτά συνοδεύονται με τη γνωστή του … σπάθα!

Ο ίδιος φωτογραφίζεται με τη μάνα του κρατώντας ένα σπαθί. Με σπαθί ζωγραφίζει τον Αθανάσιο Διάκο, οπλισμένος εμφανίζεται με τον … προσωπικό του στρατό (βλέπε συλλογή: Μ. Ευστρατιάδη) και τόσα άλλα!
Είναι αυτός που αν άκουγε τότε την Τρόϊκα να ταπεινώνει μ’ αυτόν τον σκαιότατο τρόπο την Ελλάδα, θα ξαναζωγράφιζε τον Ρήγα Φεραίο και τον Αδαμάντιο Κοραή να σώσουν την Πατρίδα μας, διότι, όπως αποδείχτηκε, οι ελπίδες μας για να μας σώσουν οι Ξένοι είναι φρούδες ελπίδες, μάταιες και αποκαρδιωτικές. Κι όπως λέει ο λαός μας: «Άμα δεν έχεις νύχια να ξυστείς μην περιμένεις από κανέναν να σε ξύσει»!..
Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Κάτι ήξερε ο Θεόφιλος από φτώχια, μιζέρια, ανέχεια και περιφρόνηση!.. Τα λέω αυτά γιατί η ζωή του Θεόφιλου ήταν πολύ δύσκολη εξαιτίας του κόσμου που τον χλεύαζε, επειδή κυκλοφορούσε φορώντας την παραδοσιακή φουστανέλα!
Όπως διαβάζουμε, σε ηλικία περίπου δεκαοκτώ ετών εγκατέλειψε το οικογενειακό του περιβάλλον και εργάστηκε ως θυροφύλακας («καβάσης») στο Ελληνικό Προξενείο της Σμύρνης. Εκεί έμεινε για μερικά χρόνια, πριν εγκατασταθεί στην πόλη του Βόλου, περίπου το 1897, αναζητώντας ευκαιριακές δουλειές και ζωγραφίζοντας σε σπίτια και μαγαζιά της περιοχής ενώ σήμερα σώζονται τοιχογραφίες που πραγματοποίησε εκεί. Τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στο Πήλιο.
Προστάτης του εκείνη την περίοδο, στάθηκε ο κτηματίας Γιάννης Κοντός, για λογαριασμό του οποίου, ο Θεόφιλος πραγματοποίησε αρκετά έργα. Δεν είναι τυχαίο, ότι η οικία Κοντού αποτελεί σήμερα το «Μουσείο Θεόφιλου».
Εκτός από την ζωγραφική του δραστηριότητα, ο Θεόφιλος συμμετείχε στην διοργάνωση λαϊκών θεατρικών παραστάσεων στις εθνικές γιορτές και την περίοδο της Αποκριάς, όπου κρατούσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο, άλλοτε ντυμένος σαν Μεγαλέξανδρος, με τους μαθητές σε παράταξη μακεδονικής φάλαγγας, και άλλοτε σαν ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης, με εξοπλισμό και κουστούμια που έφτιαχνε ο ίδιος!
Είναι ο άνθρωπος που βίωνε με μοναδικό τρόπο τα ίδια του τα έργα!.. Κάπου είδα και ένα άλλο έργο του, τον «Έλληνα λυράρη», να παίζει και να τραγουδάει «τους καημούς και τα πάθια του λαού μας», όπως θάλεγε ένας πλανόδιος ποιητής! Αυτός ο … «σοβατζής», ο γραφικός, ο «άγιος αγύρτης», όπως θα τόνιζε με έμφαση και ένας γνωστός δημοσιογράφος για έναν άλλον άγιο, που έζησε στο Μοριά, τον Παπουλάκο μας, που περιφρονήθηκε κι αυτός όπως ο Θεόφιλος!...
Ο Έλλην Αρχάγγελος με σπαθί!..

Με σεβασμό και τιμή
ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ