Αστικοί Μύθοι: Πού κρύβονται για να πεθάνουν τα περιστέρια της Αθήνας;

Εισαγωγή: Οι αόρατοι συγκάτοικοι της πρωτεύουσας

Μας συντροφεύουν κάθε δευτερόλεπτο της ημέρας, όλο τον χρόνο. Δεν μεταναστεύουν, δεν πέφτουν σε χειμερία νάρκη και μοιράζονται μαζί μας την ίδια τσιμεντένια καθημερινότητα. Τα περιστέρια της Αθήνας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του αστικού τοπίου. Αν και η πόλη μας χαρακτηρίζεται από ελάχιστο πράσινο, η ορνιθοπανίδα της είναι εντυπωσιακά πλούσια: από τα 65 είδη πουλιών στον Λυκαβηττό μέχρι τα 100 είδη στα Τουρκοβούνια και τους κούκους στον Φιλοπάππου, η Αθήνα σφύζει από φτερωτή ζωή. [1, 2, 3]

Όμως, τα περιστέρια αποτελούν μια τελείως διαφορετική ιστορία. Κι εδώ γεννάται το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα που ανοίγει ο Εξάγγελος: Με βάση τον τεράστιο πληθυσμό τους και τον μικρό κύκλο ζωής τους, γιατί δεν βλέπουμε σχεδόν ποτέ νεκρά περιστέρια στους δρόμους; Πού πηγαίνουν όταν φτάνει το τέλος τους; [1, 2]

Η μαθηματική εξίσωση και το μυστήριο του θανάτου

Στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, έχει υπολογιστεί ότι αντιστοιχεί περίπου ένα περιστέρι για κάθε είκοσι κατοίκους. Αν αναλογιστούμε ότι ένα μόνο ζευγάρι μπορεί να φέρει στον κόσμο έως και 12 απογόνους ανά έτος και ότι η διάρκεια ζωής τους σπάνια ξεπερνά τα πέντε χρόνια, οι δρόμοι θα έπρεπε να είναι γεμάτοι από τη σκοτεινή πλευρά της φύσης. Κι όμως, αυτό δεν συμβαίνει. [1, 2, 3]

Η επιστημονική εξήγηση πίσω από αυτό το αστικό μυστήριο χωρίζεται σε δύο σκέλη: [1]

1. Ο νόμος της αστικής τροφικής αλυσίδας

Το οικοσύστημα της Αθήνας, όσο αφιλόξενο κι αν φαίνεται, λειτουργεί με απόλυτη ακρίβεια. Ένα εξασθενημένο ή ήδη νεκρό πουλί εξαφανίζεται μέσα σε ελάχιστη ώρα, καθώς αποτελεί πολύτιμη τροφή για τις εκατοντάδες αδέσποτες γάτες, τους σκύλους και τους υπόλοιπους κρυφούς θηρευτές της πόλης. [1, 2]

2. Το ένστικτο της απομόνωσης

Οι ειδικοί της άγριας ζωής επισημαίνουν ότι τα περιστέρια, υπακούοντας σε έναν αρχέγονο νόμο της φύσης, τείνουν να αποσύρονται όταν νιώθουν το τέλος να πλησιάζει. Δεν πεθαίνουν εν μέσω πτήσης ή στη μέση του πεζοδρομίου. Αναζητούν σκοτεινά, απομακρυσμένα και ήσυχα μέρη –όπως σοφίτες, φωταγωγούς, εγκαταλελειμμένα κτίρια ή πυκνές φυλλωσιές– για να αφήσουν την τελευταία τους πνοή προστατευμένα από τους εχθρούς τους. [1, 2, 3]

Η διαχείριση του πληθυσμού: Το παράδειγμα της Ελβετίας

Η υπερσυγκέντρωση των περιστεριών προκαλεί σοβαρά προβλήματα στα μνημεία, στην καθαριότητα και στη δημόσια υγεία, με το καθένα να παράγει περίπου 12 κιλά απορριμμάτων ετησίως. Ενώ πολλές πόλεις επιστρατεύουν γεράκια για να τα απομακρύνουν, η Βασιλεία της Ελβετίας εφάρμοσε την πιο ευφυή και υπεύθυνη μέθοδο. [1, 2]

Δημιούργησαν ελεγχόμενους, τεχνητούς περιστερώνες. Παρέχοντάς τους τροφή και στέγη, κατάφεραν να συγκεντρώσουν εκεί τα σμήνη. Στη συνέχεια, οι αρχές αντικαθιστούσαν τα φρέσκα αυγά με τεχνητά, μη γόνιμα αυγά. Με αυτόν τον απλό τρόπο, μείωσαν τις ετήσιες επωάσεις από οκτώ σε μόλις μία ανά ζευγάρι, ελέγχοντας τον πληθυσμό με απόλυτα φυσικό τρόπο. [1, 2, 3]

Οι «Κόντρες» των Αθηναίων περιστεράδων

Παρά την αστική ενόχληση, υπάρχει μια ολόκληρη κοινότητα ανθρώπων στην Αττική που λατρεύει και εκτρέφει αυτά τα πτηνά. Οι λεγόμενοι «περιστεράδες» διατηρούν 11 ενεργούς συλλόγους στην πρωτεύουσα. Αν κοιτάξετε προσεκτικά τον ουρανό της Αθήνας κάποια καλοκαιρινά απογεύματα λίγο πριν το ηλιοβασίλεμα, ίσως πετύχετε τις περίφημες «κόντρες» τους. Είναι η στιγμή που οι εκτροφείς οδηγούν τα σμήνη τους ψηλά στον αττικό ουρανό σε έναν ιδιότυπο χορό, πριν τα κατευθύνουν ξανά πίσω στη βάση τους. [1, 2, 3]

Συμπέρασμα: Η κρυφή ισορροπία της τσιμεντούπολης

Το μυστήριο των νεκρών περιστεριών αποδεικνύει ότι, ακόμα και κάτω από το γκρίζο της Αθήνας, η φύση συνεχίζει να αυτορρυθμίζεται αθόρυβα. 

 

Τα περιστέρια ζουν έντονα ανάμεσά μας, αλλά επιλέγουν να αποχωρήσουν με αξιοπρέπεια στο σκοτάδι, αφήνοντας τις πόλεις να συνεχίζουν τους ξέφρενους ρυθμούς τους. [1, 2]