Μινωικό Αίνιγμα: Η τεχνητή νοημοσύνη «έσπασε» τον κώδικα του Δίσκου της Φαιστού;

Για περισσότερο από έναν αιώνα, ένα μικρό πήλινο αντικείμενο από την Κρήτη κρατά δέσμια τη φαντασία αρχαιολόγων, κρυπτογράφων και τυχοδιωκτών.

 Ο Δίσκος της Φαιστού, που ανακαλύφθηκε το 1908 στο μινωικό παλάτι της νότιας Κρήτης, παραμένει το απόλυτο άλυτο μυστήριο της παγκόσμιας ιστορίας. Ωστόσο, η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην αρχαιολογική έρευνα υπόσχεται να αλλάξει τα δεδομένα μια για πάντα.

Διεθνείς ερευνητικές ομάδες, χρησιμοποιώντας εξελιγμένους αλγορίθμους μηχανικής μάθησης και μοντέλα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, επιχειρούν να «σπάσουν» τον κώδικα των 242 συμβόλων που

είναι αποτυπωμένα σπειροειδώς στις δύο όψεις του δίσκου.

💻 Όταν οι Υπερυπολογιστές Διαβάζουν Μινωικά

Η παραδοσιακή κρυπτογράφηση απέτυχε επειδή ο Δίσκος της Φαιστού αποτελεί ένα «απομονωμένο» εύρημα (hapax legomenon) – δεν υπάρχει κανένα άλλο παρόμοιο δείγμα γραφής για να γίνει σύγκριση. Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει η τεχνητή νοημοσύνη. Οι αλγόριθμοι δεν προσπαθούν απλώς να μεταφράσουν λέξεις, αλλά αναλύουν τα μαθηματικά μοτίβα, τη συχνότητα εμφάνισης των 45 μοναδικών συμβόλων και τη γεωμετρική τους διάταξη.

Συγκρίνοντας αυτά τα δεδομένα με χιλιάδες αρχαίες γλώσσες της Μεσογείου (όπως η Γραμμική Α, η Γραμμική Β και τα ιερογλυφικά της Ανατολίας), τα συστήματα AI κατάφεραν να εντοπίσουν δομικές ομοιότητες που δείχνουν μια σαφή κατεύθυνση.

🔮 Ύμνος, Προσευχή ή Αρχαίο Ημερολόγιο;

Αν και η οριστική και καθολικά αποδεκτή μετάφραση εκκρεμεί, οι αναλύσεις των αλγορίθμων συγκλίνουν σε τρία επικρατέστερα σενάρια που ανατρέπουν τις παλιές θεωρίες:

• Θρησκευτική Ιεροτελεστία: Τα μοτίβα επαναλήψεων σε συγκεκριμένα διαστήματα παραπέμπουν σε ποιητικό μέτρο ή θρησκευτικό ύμνο, πιθανότατα αφιερωμένο σε μια μινωική θεότητα της γονιμότητας.
• Μεταφορά Μηνύματος: Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η AI αναγνώρισε στοιχεία μιας «διπλωματικής επιστολής» ή ενός επίσημου εγγράφου που εστάλη από άλλη περιοχή της Μεσογείου.
• Αστρονομικός Χάρτης: Η σπειροειδής διάταξη και ο αριθμός των τμημάτων δείχνουν μια εκπληκτική μαθηματική σχέση με τις φάσεις της σελήνης και τις ηλιακές περιόδους της εποχής.