Δολοφονίες, βιασμοί, λεηλασίες, κλοπές και άλλα, από Τσέτες και Τούρκους στρατιώτες σε βάρος των Ελλήνων κατοίκων των Βουρλών – Αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων
Ανάμεσα στα φοβερά εγκλήματα που έγιναν από τους Τούρκους στη Μικρά Ασία μετά την υποχώρηση του Ελληνικού Στρατού το 1922, ξεχωριστή θέση «κατέχουν» οι σφαγές στα Βουρλά, μια ιστορική, παραθαλάσσια πόλη με σχεδόν αμιγώς ελληνικό πληθυσμό.
Τα Βουρλά
Τα Βουρλά ή Βούρλα ή
Βρύουλλα είναι πόλη της Ιωνίας στα μικρασιατικά παράλια στο κέντρο περίπου της Χερσονήσου της Ερυθραίας ανάμεσα στον Ερμαϊκό Κόλπο και τον Κόλπο Σαγατζίκι (Τέως).
Φωτογραφία από τα Βουρλά.
Απέχουν 40 χλμ. από τη Σμύρνη και 50 χλμ. από το Τσεσμέ. Το επίνειό τους λέγεται Σκάλα και απέχει 4 χιλιόμετρα από αυτά, ενώ τα νησιά του Ερμαϊκού Κόλπου (Ερμαίου Κόλπου ή Κόλπου της Σμύρνης) ονομάζονταν αρχικά Κλαζομενές. Οι πρώτοι άποικοι της περιοχής ήταν Ίωνες. Σύντομα οι άποικοι πέρασαν και στην απέναντι στεριά όπου ίδρυσαν την ομώνυμη πόλη (Κλαζομενές).
Κλαζομενές
Αρχηγός της πόλης ήταν ο Πόρφυρος, από την Κολοφώνα. Αποίκισε τις Κλαζομενές με Φλειάσιους (από τον Φλειούντα της Κορινθίας) και Κλεωναίους (από τις Κλεωνές, κοντά στη Νεμέα) που εκτοπίστηκαν από την Πελοπόννησο μετά την κάθοδο των Ηρακλειδών. Οι Κλαζομένιοι αποίκισαν τα Άβδηρα της Θράκης και τη Ναύκρατη της Αιγύπτου. Διατηρούσαν θησαυρό στους Δελφούς και έλαβαν μέρος στη Δηλιακή Συμμαχία των Αθηναίων.
Αρχαία ευρήματα στην περιοχή των Βουρλών
Το 387 π.Χ. υποτάχθηκαν στους Πέρσες και απελευθερώθηκαν από τον Μέγα Αλέξανδρο που ένωσε το νησί των Κλαζομενών (γνωστό με τα ονόματα Άι-Γιάννης και Μαραθούσα) με την απέναντι ακτή. Από τις Κλαζομενές καταγόταν ο μεγάλος φιλόσοφος της αρχαιότητας Αναξαγόρας.
Πολύ κοντά στις αρχαίες Κλαζομενές βρίσκονται τα Βουρλά. Πήραν το όνομά τους από τα βούρλα της περιοχής ή από τη φημισμένη Βυζαντινή οικογένεια των Βουρλάδων ή Βρουλλάδων. Ιδρύθηκαν πιθανότατα τον 13ο αιώνα. Τότε αναφέρονται από τον διπλωμάτη και ιστορικό Γεώργιο Ακροπολίτη (περ. 1217-1282).
Εκεί περνούσε τα καλοκαίρια του ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος (1220-1282), με την ακολουθία του και τον στρατό του. Γύρω στο 1400, τα Βουρλά κατακτήθηκαν από τους Οθωμανούς. Σταδιακά, η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή. Στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα ο πληθυσμός της ήταν περίπου 35.000. Από αυτούς, οι 30.000 ήταν Έλληνες, 500-1.000 Εβραίοι, 30 οικογένειες Αρμενίων και οι υπόλοιποι ήταν Τούρκοι.
Γκραβούρα της Σκάλας των Βουρλών το 1878
Οι Έλληνες των Βουρλών φημίζονταν για την παλικαριά τους. Ο Γιάννης Καψής, στο βιβλίο του «Χαμένες Πατρίδες» γράφει χαρακτηριστικά:
«Εκείνος που γνωρίζει τι θα πει Βουρλιώτης, δεν μπορεί ν’ αμφιβάλλει. Είχαν τα όπλα ζωσμένα στα ζωνάρια τους, γιατί λάτρευαν τον πόλεμο. Ήταν το καμάρι της Ερυθραίας και πολλοί Σμυρνιοί κατέφευγαν στα Βουρλά για να ζήσουν, έστω και λίγο, ελεύθεροι, γιατί ήταν ένα κομμάτι ελεύθερης ελληνικής γης. Όπως και στ’ Αϊβαλί, έτσι και στα Βουρλά, οι Τούρκοι είχαν συνθηκολογήσει με τους Χριστιανούς. Τους άφηναν ανενόχλητους να ζουν στο χωριό τους».
Η μικρασιατική καταστροφή και τα Βουρλά
Πολλοί Βουρλιώτες συμμετείχαν στην πατριωτική κίνηση ίδρυσης στη Σμύρνη και σε άλλες πόλεις, μιας μυστικής οργάνωσης με την ονομασία «Μικρασιατική Άμυνα», που ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1921.
Διανομή ρούχων από το Πατριαρχικό Ίδρυμα στα Βουρλά το 1919
Μετά την κατάρρευση του μετώπου, οι Βουρλιώτες που συμμετείχαν στη «Μικρασιατική Άμυνα» επέστρεψαν στην πόλη τους για να την προστατεύσουν.
Από τις 15 Αυγούστου 1922 άρχισαν να περνούν από τα Βουρλά οι άνδρες της Στρατιάς της Μικράς Ασίας εξαθλιωμένοι και ρακένδυτοι. Οι Βουρλιώτες κατάλαβαν ότι πλέον η κατάσταση ήταν μη αναστρέψιμη, ωστόσο προτίμησαν να παραμείνουν στην πόλη τους ως το τέλος και να την υπερασπιστούν. Στις 27 Αυγούστου 1922, στις 10.30 το πρωί, οι Τούρκοι μπήκαν στη Σμύρνη.
Την ίδια μέρα, πέρασαν από τα Βουρλά κάποια από τα τελευταία τμήματα του Ελληνικού Στρατού. Οι Βουρλιώτες τους ζήτησαν τα όπλα για να αντισταθούν, μάταια όμως. Το απόγευμα της Κυριακής 28 Αυγούστου 1922 πέρασε από τα Βουρλά το θρυλικό 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων του Νικόλαου Πλαστήρα.
Δείτε περισσότερα στο tromaktiko
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου