Στον αρχαίο Ελληνικό κόσμο, η διασημότερη ποιήτρια της διαμορφούμενης λογοτεχνίας ήταν η Σαπφώ ή Ψάπφα. Η περίοδος της ακμής του ποιητικού της οίστρου τοποθετείται ανάμεσα στα χρόνια 600 – 594 π.Χ.
Γεννήθηκε και έζησε τα παιδικά της χρόνια στην Ερεσσό. Ο Ηρόδοτος μας παρέχει την πληροφορία ότι ο πατέρας της Σαπφούς ήταν ο Σκαμανδρόμηνος, πλούσιος γόνος ευγενούς Λεσβιακής οικογένειας.
Η μητέρα της λεγόταν Κλεις και είχε τρία αδέρφια: τον Λάριχο, τον Χάραξο και την Ευρύγιο.
Ανάμεσα στα τρία αδέρφια, ο Λάριχος είχε το αξίωμα του
οινοχόου στο Πρυτανείο της πόλεως και ο Χάραξος είχε ξενιτευτεί στην Αίγυπτο ασκώντας το επάγγελμα του εμπόρου.Ο Χάραξος ερωτεύθηκε μία δούλα εταίρα με το όνομα Ροδώπι, για την οποία κατέβαλε ένα σημαντικό ποσό, την ελευθέρωσε και ένωσε μαζί της τη ζωή του.
Νεαρή ακόμα η Σαπφώ έφυγε από την Ερεσσό, μετέβη στη Μυτιλήνη που, την εποχή αυτή βρίσκεται σε σπουδαία πολιτιστική ακμή και εγκαταστάθηκε εκεί για αρκετά χρόνια.
Σύμφωνα με το λεξικό της Σούδας, η Σαπφώ παντρεύτηκε κάποιον Κερκύλα από το νησί Άνδρο, από τον οποίο απέκτησε μία κόρη στην οποία έδωσε το όνομα της μητέρας της.
Η πανέμορφη και πανέξυπνη Σαπφώ η οποία θαυμάστηκε για το έυρος των γνώσεών της από πολύ νωρίς, σε κάποιο ποίημα της έγραψε: “Έχω εγώ μια ωραία κόρη που μοιάζει στο πρόσωπο με τα χρυσά άνθη, την αγαπητή Κλείδα, που δεν την αλλάζω ούτε με τη Λυδία, ούτε με την αξιαγάπητη Μυτιλήνη”.
Μεταξύ της χρονικής περιόδου 603 – 595 π.Χ. η Σαπφώ υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη Μυτιλήνη και να καταφύγει στις Συρρακούσες εξαιτίας μιας έντονης πολιτικής διαμάχης.
Επέστρεψε στη Μυτιλήνη ανάμεσα στα χρόνια 590 – 580 π.Χ. και μετά την κατάλυση της τυρρανίας, ο Πιττακός ο Μυτιληναίος πήρε στα χέρια την πολιτική εξουσία.
Υπήρχε στην αρχαιότητα ένας θρύλος σύμφωνα με τον οποίο η Σαπφώ αυτοκτόνησε γιατί ήταν ερωτευμένη με ένα πολύ ωραίο παλλικάρι, το οποίο όμως δεν ανταποκρίθηκε στα αισθήματά της.
Στη Μυτιλήνη έδειχναν τον τάφο της, ενώ στις Συρρακούσες της είχαν κατασκευάσει πολυτελές κενοτάφιο.
Η Σαπφώ είχε τόσο μεγάλη φήμη και ήταν τόσο ωραία, που θεωρούσε ο λαός ότι ήταν η δεκάτη Μούσα μετά τις υπάρχουσες εννέα.
Ο Σόλων ο Αθηναίος είχε εκφράσει τη βαθειά επιθυμία, πριν φύγει από αυτόν τον κόσμο να διδαχθεί ένα ποίημά της, που τόσο πολύ του άρεσε.
Σύμφωνα με τον Μάξιμο τον Τύριο η Σαπφώ ήταν “μικρά και μέλαινα”. Για την προσωπική της ζωή, ο κόσμος ψυθίριζε ότι συνδέεται προσωπικά με διάφορες όμορφες κοπέλες όπως η Ατθίδα, η Τελέσιππα, η Μεγάρα και άλλες.
Η επίμονη και ενδελεχής έρευνα που ακολούθησε κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σαπφώ άδικα είχει τη φήμη ότι είχε ερωτικές σχέσεις με γυναίκες. Αντίθετα είχε έντονη ερωτική σχέση με όμορφους άντρες.
Άλλωστε κατά την εποχή της συνηθιζόταν στη Λέσβο, ορισμένες ηλικιωμένες γυναίκες, οι οποίες διέθεταν ευρεία μόρφωση, να εκπαιδεύουν τις θυγατέρες της αριστοκρατικής τάξης με διδασκαλία μουσικής, ποίησης, λογοτεχνίας και άλλων χρησίμων γνώσεων.
Ο Μάξιμος από την Τύρο αναφέρει τη Γοργώ και την Ανδρομίνα, δηλαδή κάτι ανάλογο με τον μορφωτικό κύκλο του Σωκράτη.
Ο Πλάτων στη Σχολή δίδασκε ότι η Σαπφώ ήταν μία πραγματικά σοφή γυναίκα ενώ παράλληλα ο Οράτιος θεωρούσε τα τραγούδια της άξια ιδιαιτέρου θαυμασμού και σεβασμού ακόμα και από τους νεκρούς του Κάτω Κόσμου.
Εικάζεται ότι τα ερωτικά ποιήματα που έγραψε η Σαπφώ ότι συνετέλεσαν στη δημιουργία εντυπώσεων και φημολογιών ενός ανορθόδοξου ερωτισμού ο οποίος ουδόλως ταυτιζόταν με τις σεξουαλικές ορέξεις της.
Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά θεωρήθηκαν επιθαλάμια και της έψαλαν οι χοροί των νέων και των νεανίδων έξω από το νυμφικό θάλαμο των νεονύμφων.
Τα ποιήματα της Σαπφούς οι Αλεξανδρινοί Γραμματικοί τα χώρισαν σε εννέα βιβλία. Ως προς την έκταση, υπολογίζονται ανάλογα με τις ραψωδίες του Ομήρου. Δυστυχώς σώθηκαν λίγα από τα γραπτά της αποσπάσματα, τα οποία όμως επαυξήθηκαν από τα παπυρικά ευρήματα.
Δύο ολόκληρα ποιήματά της έχουν διασωθεί, το ένα αφορά σε ύμνο προς την Αφροδίτη και το άλλο αφορά σε έκφραση του ερωτικού βιώματος.
Η Σαπφώ δεν συγκινείται από τους πολιτικούς αγώνες της πατρίδας της, αλλά ούτε αποτελούν ενδιαφέρον για αυτήν θέματα της κοινωνικής ζωής. Μόνο η αρμονία και ο έρωτας αποτελούν τον τελικό σκοπό συγγραφής στις εμπνεύσεις των έργων της.
Σε μία δύσκολη περίοδο που η Λέσβος μαστίζεται από πολιτικές έριδες, η Σαπφώ ασχολείται και υμνεί μόνο τον έρωτα, διδάσκοντας στις μαθήτριές της πως, η ποίηση αποτελεί τη μοναδική απασχόληση που μπορεί να δώσει νόημα στη ζωή και να τη λυτρώση από τα προβλήματα που δημιουργούν οι έριδες στο διαπλεκόμενο λαό.
Τα επιθαλάμια τραγούδια της ενώ εξωτερικά κρίνονται ως έχοντα λαϊκό χαρακτήρα, στο βάθος τους κρύβουν τη σφραγίδα της μεγάλης και της ανεπιτήδευτης τέχνης.
Γενικά, στην ποίησή της η Σαπφώ χρησιμοποίησε διάφορα μέτρα κυρίως δε την “Σαπφική Στροφή”.
Η διάλεκτος την οποία χρησιμοποιεί στα ποιήματά της είναι η Αιολική με πρόσμιξη στοιχείων της Επικής Παράδοσης.
Οι επιδράσεις της “γλώσσας του έπους” παρατηρούνται κυρίως στη χρήση επιθέτων και στους σχηματισμούς των λέξεων. Όμως δεν είναι εύκολο να πούμε ότι αποτελεί δυσκολία αν κάποιος τύπος οφείλεται σε ομηρική επίδραση ή αν αποτελεί στοιχείο της Αιολικής διαλέκτου.
Η Σαπφώ, αλλού δίνει τον τύπο “ίσοι θέοισιν” και αλλού “ίσσος Άρεν”, αλλού “ποσσοί” και αλλού “πόδεσσι”. Μεταξύ των επικών στοιχείων της γλώσσας της είναι: περάμοιο, ανήτοιο, τέλεσσαι κλπ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ποίηση της Σαπφούς διαδόθηκε ευρέως στον Αρχαίο Ελληνικό Κόσμο και θαυμάστηκε από πολλούς πιστούς της ποιητικής τέχνης. Ο Οράτιος και Κάτουλλος υπήρξαν μιμητές της.
Επιμύθιο: Είναι εύλογο αναφερόμενοι στο όνομα “Σαπφώ η Λεσβία” να ανατρέχουμε σε μία αρχαία κυνηγό της ποίησης και του Ελληνικού Λόγου, παρά σε μία γυναίκα που το μυαλό της ήταν να παρανομεί με γυναίκες.
Από το ksipnistere
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου