Γιατί ορισμένοι αρχαίοι γάμοι θεωρούνται ανήθικοι;

Μολονότι οι μυθογράφοι, προπάντων από τη χριστιανική εποχή και μετά, δίνουν την εντύπωση πως θεωρούν τους γάμους αυτούς πράξεις ακολασίας, οι προγενέστεροι ποιητές και μυθογράφοι προσπαθούν να ανακαλύψουν τους βαθύτερους λόγους, που οδήγησαν το θεό να αποκτήσει παιδιά με θνητές γυναίκες. Έτσι εξηγούσαν τη γέννηση της Ελένης από την επιθυμία του να μειώσει τον υπερβολικά πολυάριθμο πληθυσμό της Ελλάδας και της Ασίας, προκαλώντας μία αιματηρή σύγκρουση. Κατά τον ίδιο τρόπο η γέννηση του
Ηρακλή είχε ως σκοπό να φέρει στον κόσμο έναν ήρωα ικανό να απαλλάξει τη γη από τα κακοποιά τέρατα!..

ΑΝΑΝΤΙΡΡΗΤΑ, διαβάζοντας κανείς τη Δομή, θα διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει περιοχή του ελληνικού κόσμου, που να μην καυχιόταν πως είχε για επώνυμο ήρωα κάποιο γιο, ο οποίος είχε γεννηθεί από τους έρωτες του Δία. Επίσης οι περισσότερες μεγάλες οικογένειες της μυθικής παράδοσης συνδέονται με τον Δία. Έτσι οι Ηρακλείδες κα¬τάγονται όχι μόνο από την ένωση του θεού με την Αλκμήνη, αλλά, σ' ένα βαθμό συγγένειας πιο μακρινό, από την ένωση του Δία και της Δανάης, εφόσον είναι Περσείδες.

►Ο Αχιλλέας και ο Αίαντας κατάγονται από τον Δία και από τη Νύμφη Αίγινα, ενώ ο πρόγονος του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου, ο Τάνταλος, θεωρούνταν γιος του Δία και της Πλουτώς .

►Με όμοιο τρόπο το γένος του Κάδμου συνδεόταν με τον Δία από την Ιώ και το γιο της Έπαφο. Οι Τρώες από τον προγονό τους Δάρδανο, είχαν γεννηθεί από τους έρωτες του Δία και της Πλειάδας Ηλέκτρας.

►Οι Κρήτες καυχιόνταν πως προέρχονταν από την Ευρώπη και από τους τρεις γιους της, τους οποίους απέκτησε με τον Δία, τον Μίνωα, τον Σαρπηδόνα και τον Ραδάμανθη. Όμοια οι Αρκάδες είχαν για προγονό τους τον Αρκάδα, γιο του Δία και της Νύμφης Καλλιστώς , και οι γείτονες τους Αργείοι είχαν για επώνυμο ήρωα τον Άργο, που γεννήθηκε, όπως και ο αδελφός του Πελασγός, ο επώνυμος των Πελασγών, από τον Δία και την Αργεία Νιόβη. Τέλος οι Λακεδαιμόνιοι καυχιόνταν πως προέρχονταν από τη Νύμφη Ταϋγέτη και το θεό.

Μολονότι οι μυθογράφοι, προπάντων από τη χριστιανική εποχή και μετά, δίνουν την εντύπωση πως θεωρούν τους γάμους αυτούς πράξεις ακολασίας, οι προγενέστεροι ποιητές και μυθογράφοι προσπαθούν να ανακαλύψουν τους βαθύτερους λόγους, που οδήγησαν το θεό να αποκτήσει παιδιά με θνητές γυναίκες. Έτσι εξηγούσαν τη γέννηση της Ελένης από την επιθυμία του να μειώσει τον υπερβολικά πολυάριθμο πληθυσμό της Ελλάδας και της Ασίας, προκαλώντας μία αιματηρή σύγκρουση. Κατά τον ίδιο τρόπο η γέννηση του Ηρακλή είχε ως σκοπό να φέρει στον κόσμο έναν ήρωα ικανό να απαλλάξει τη γη από τα κακοποιά τέρατα.

Μ' ένα λόγο η αναπαραγωγή σε σχέση με τον Δία εμφανίζεται ως πράξη προνοητικής ενέργειας. Ήδη οι Αρχαίοι παρατηρούσαν πως πολλές από τις ενώσεις αυτές είχαν πραγματοποιηθεί, ενώ ο Δίας μεταμορφωνόταν σε διάφορα ζώα ή έπαιρνε άλλες μορφές• με την Ευρώπη είχε πάρει τη μορφή ταύρου, με τη Λήδα τη μορφή κύκνου, στη Δανάη εμφανίστηκε σαν χρυσή βροχή, κτλ.

Οι παραξενιές αυτές, τις οποίες εξηγούν μερικές φο¬ρές με την υπόθεση ότι ο Δίας υποκατέστησε αρχαιότερες τοπικές λατρείες, στις οποίες η θεότητα που αντικαταστάθηκε είχε μορφή ζώου ή φετίχ, προκαλούσαν συχνά την αγανάκτηση τους και επεδίωξαν να δώσουν σ' αυτές συμβολική εξήγηση. Για τον Ευριπίδη, παραδείγματος χάρη, η χρυσή βροχή, που αποπλάνησε τη Δανάη είναι μια εικόνα της παντοδυναμίας του πλούτου.
Οι περιπέτειες αυτές εξέθεσαν συχνά τον Δία στην οργή της Ήρας. Μια εξήγηση που έδιναν οι Αρχαίοι στις μεταμορφώσεις του θεού ήταν ακριβώς η επιθυμία του να κρυφτεί από τη σύζυγο του, αλλά προφανώς πρόκειται για μεταγενέστερη διευθέτηση των μυθικών δεδομένων, μεταγενέστερη οπωσδήποτε από τους μύθους μεταμόρφωσης. Επίσης οι ερωμένες του Δία έπαιρναν συχνά μορφές ζώων. Η Ιώ μεταμορφώθηκε σε αγελάδα, η Καλλιστώ έγινε αρκούδα κτλ.

[Στην πάνω φωτογραφία η συνεχώς ανερχόμενη Ελληνίδα παρουσιάστρια, Μαριαλένα Ανδρέου.]

Με σεβασμό και τιμή
ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΥ