Ο δορυφόρος Μίμας του πλανήτη Κρόνου, φωτογραφημένος από το διαστημικό σκάφος Cassini της NASA. Η ομοιότητά του με το "Death Star" είναι εντυπωσιακή.
Μία από τις πιο επιβλητικές και τρομακτικές φιγούρες της ελληνικής μυθολογικής παράδοσης είναι ο Μίμας (ή Μίμαντας).
Το συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη καταγραφή της πορείας του μέσα στον χρόνο, βασισμένη αποκλειστικά σε αυθεντικές μαρτυρίες και κείμενα
της αρχαιότητας.Δείτε επίσης: Γιατί Δεν Έχουν Σωθεί Αρχαία στη Σπάρτη;
Ρίζες και Φυσιογνωμία
Η γέννηση του Μίμαντα συνδέεται άμεσα με μια από τις πιο βίαιες στιγμές της κοσμογονίας.
Όπως παραδίδει ο Ησίοδος στο έργο του Θεογονία, ο Γίγαντας αυτός ήταν γιος της Γαίας. Η δημιουργία του πυροδοτήθηκε όταν οι αιματηρές σταγόνες του Ουρανού, μετά τον ακρωτηριασμό του από τον Κρόνο, απορροφήθηκαν από το έδαφος.Ως γνήσιο τέκνο της Γης, χαρακτηριζόταν από ανυπέρβλητο σωματικό εκτόπισμα, ανίκητη μυϊκή δύναμη και μια εμφάνιση που σκορπούσε τον πανικό.
Στις εικαστικές τέχνες της αρχαιότητας, οι Γίγαντες αποτυπώνονταν συχνά με ερπετόμορφα κάτω άκρα (ουρές φιδιών αντί για πόδια). Το στοιχείο αυτό φανέρωνε τη βαθιά τους σύνδεση με τα έγκατα της γης και τις ανυπότακτες, άγριες δυνάμεις του φυσικού κόσμου.Ο Ρόλος του στη Μεγάλη ΣύγκρουσηΗ δράση του Μίμαντα κορυφώθηκε κατά τη Γιγαντομαχία, την επική δηλαδή μάχη ανάμεσα στους εξεγερμένους Γίγαντες και την ορθοδοξία των Ολύμπιων Θεών.
Στον πόλεμο αυτό, που είχε ως διακύβευμα τον έλεγχο του κόσμου, οι Γίγαντες είχαν την υποστήριξη της Γαίας, ενώ οι Θεοί συσπειρώθηκαν γύρω από τον Δία.Το πεδίο της κοσμογονικής αυτής αναμέτρησης εντοπίζεται στη χερσόνησο της Παλλήνης (στη σημερινή Χαλκιδική) ή, σύμφωνα με άλλες αναφορές, στα Φλεγραία Πεδία. Εκεί, ο Μίμας βρέθηκε στην πρώτη γραμμή, αντιμετωπίζοντας τις ισχυρότερες ολύμπιες θεότητες.
Το Τέλος του Μίμαντα:
3 Διαφορετικές Εκδοχές
Η αρχαία γραμματεία δεν συμφωνεί απόλυτα για την ταυτότητα του εξολοθρευτή του. Αντίθετα, έχουν διασωθεί τρεις διαφορετικές εκδοχές:Η παρέμβαση του Ηφαίστου: Ο μυθογράφος Απολλόδωρος υποστηρίζει ότι ο θεός της φωτιάς εξόντωσε τον Γίγαντα χρησιμοποιώντας ως όπλο πυρακτωμένα μέταλλα (μύδρους).
Το σπαθί του Άρη:
Στο έπος Αργοναυτικά του Απολλώνιου του Ρόδιου, ο Μίμας βρίσκει τον θάνατο από τα θανάσιμα χτυπήματα του θεού του πολέμου.Ο κεραυνός του Δία: Μέσα από την τραγωδία Ίων του Ευριπίδη, αφήνεται να εννοηθεί ότι ο Δίας τον απανθράκωσε με τον κεραυνό του, με τη συμβολή του θνητού Ηρακλή, ο οποίος ήταν απαραίτητος για την οριστική εξόντωση των Γιγάντων.Αυτούσιες Μαρτυρίες από την Αρχαία ΓραμματείαΑκολουθούν τα ακριβή αποσπάσματα των αρχαίων συγγραφέων που φωτίζουν τον μύθο του Μίμαντα.
Α. Η Καταγραφή του Απολλόδωρου (Βιβλιοθήκη, 1.6.2)
Ο Απολλόδωρος εστιάζει στη δυναμική της μάχης και στην καταστροφή του Γίγαντα από τα χέρια του Ηφαίστου:Αρχαίο Κείμενο: «…Πορφυρίων δέ Ηρακλει συνεπλάκη καί Ήρα. […] Μίμαντα δέ Ήφαιστος μύδρους βαλών ανειλε, τήν δέ Εγκέλαδον φεύγοντα Αθηνα Σικελίαν τήν νησον επέρριψε…»Νεοελληνική Απόδοση: «…Ο Πορφυρίωνας ήρθε σε σύγκρουση με τον Ηρακλή και την Ήρα. […]
Τον Μίμαντα τον εξόντωσε ο Ήφαιστος πετώντας του πυρωμένους μύδρους, ενώ την ώρα που ο Εγκέλαδος προσπαθούσε να δραπετεύσει, η Αθηνά έριξε πάνω του ολόκληρο το νησί της Σικελίας…»Β. Η Αναφορά στα Αργοναυτικά (Βιβλίο Γ’, στ. 1226-1227)Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος χρησιμοποιεί την ορμή του Γίγαντα για να περιγράψει το πάθος του Ιάσονα:
Αρχαίο Κείμενο:
«…ή όγ’ ενί Φλέγρη Γιγάντων ανδράσι θυιών Μίμας, όν Άρης έκτεινε θοης υπό χερσί τυπησιν.»
Νεοελληνική Απόδοση: «…ή όπως ο Μίμας, που ξεσήκωνε τους υπόλοιπους Γίγαντες στη Φλέγρα με τη μανία του, μέχρι που τον θανάτωσε ο Άρης με τα γρήγορα και δυνατά χτυπήματά του.»
Γ. Η Εκδοχή του Ευριπίδη (Ίων, στ. 214-215)
Στην τραγωδία Ίων, ο Χορός περιγράφει τις μυθικές παραστάσεις που ήταν αποτυπωμένες σε έναν ιερό πέπλο, επιβεβαιώνοντας τον θάνατο από τον Δία:
Αρχαίο Κείμενο:
«— τί γάρ; κεραυνόν αμφίπυρον όβριμον εν Διός εκηβόλοισι χερσίν; — ορω· τόν δάιον Μίμαντας πυρί καταιθαλοι.»
Νεοελληνική Απόδοση:
«— Τι βλέπεις εκεί; Τον πανίσχυρο, διπλά φλεγόμενο κεραυνό στα χέρια του Δία, που σημαδεύει από μακριά; — Ναι, τον βλέπω· μετατρέπει σε στάχτη με τις φλόγες του τον εχθρικό Μίμαντα.»
Γεωγραφικά Στοιχεία:
Το Ανεμοδαρμένο ΌροςΗ μυθολογική παράδοση ήθελε τους ηττημένους Γίγαντες να θάβονται κάτω από τεράστιους γεωλογικούς σχηματισμούς. Έτσι, το όνομα του Μίμαντα δόθηκε σε ένα μεγάλο βουνό στη χερσόνησο της Ερυθραίας, στην Ιωνία της Μικράς Ασίας (η σημερινή περιοχή Καραμπουρούν της Τουρκίας, ακριβώς απέναντι από τη Χίο), το οποίο θεωρούνταν ο αιώνιος τάφος του.
Ο Όμηρος μνημονεύει το συγκεκριμένο βουνό στην Οδύσσεια (Ραψωδία γ, στ. 172), χαρτογραφώντας την επιστροφή των Ελλήνων από την Τροία:
Αρχαίο Κείμενο:
«…ηνέμ υπέρ Χίοιο πλέειν επί Παιπαλοέσσης, νήσου έπι Ψυρίης, αυτόν πρός αριστέρ’ έχοντας, ή υπένερθε Χίοιο, παρ’ ηνεμόεντα Μίμαντα.»
Νεοελληνική Απόδοση:
«…αν έπρεπε να ανοιχτούμε πάνω από τη Χίο προς τη βραχώδη Ψυρία [τα Ψαρά], αφήνοντάς την στα αριστερά μας, ή αν έπρεπε να πλεύσουμε κάτω από τη Χίο, περνώντας δίπλα από τον γεμάτο ανέμους Μίμαντα.»
Η Μαρτυρία του Στράβωνα
Το Όρος Μίμας δεν απασχόλησε μόνο την ποίηση αλλά και την επιστήμη της γεωγραφίας. Ο κορυφαίος αρχαίος γεωγράφος Στράβων (Γεωγραφικά, 14.1.33) επιβεβαιώνει την ύπαρξή του με τα εξής λόγια:
Αρχαίο Κείμενο:
«Τό δέ όρος ο Μίμας εστίν υψηλόν, εύθηρον, πολύδενδρον…»
Νεοελληνική Απόδοση:
«Το βουνό Μίμας είναι ψηλό, γεμάτο πυκνά δέντρα και πλούσιο σε θηράματα για κυνήγι…»
Παράλληλα, ο Καλλίμαχος στον Ύμνο εις Δήλον (στ. 67) αναφέρεται στις κορυφές του βουνού («…επ’ άκρου πρωνα καταίξασα Μίμαντος…»), αποδεικνύοντας πόσο βαθιά αποτυπωμένο ήταν το τοπωνύμιο αυτό στον αρχαίο κόσμο.Από τη Ρωμαϊκή Λογοτεχνία στη Σύγχρονη ΑστρονομίαΗ επιρροή του Μίμαντα ξεπέρασε τα σύνορα του ελληνικού πολιτισμού και συνέχισε το ταξίδι της στη ρωμαϊκή εποχή, αλλά και στη σύγχρονη επιστήμη.Ρωμαϊκή Συνέχεια
Οι Ρωμαίοι δημιουργοί ενσωμάτωσαν πλήρως τη Γιγαντομαχία στα έργα τους, μετατρέποντας τον Μίμαντα σε σύμβολο ακατέργαστης και τρομερής ισχύος:Οράτιος:
Στις Ωδές του (Odes III.4.53), ο ποιητής χρησιμοποιεί τη φράση validus Mimas («ρωμαλέος Μίμας») για να περιγράψει τη σφοδρή μάχη του Γίγαντα απέναντι στη θεά Αθηνά (Minerva).Κλαυδιανός: Στο έπος Gigantomachia (4ος αιώνας μ.Χ.), ο Μίμας εμφανίζεται ξανά στο πλευρό των αδελφών του στην αποτυχημένη προσπάθειά τους να γκρεμίσουν την εξουσία του Ολύμπου.
Η Σύνδεση με το Διάστημα και το Star WarsΤο 1789, ο διακεκριμένος αστρονόμος Ουίλιαμ Χέρσελ ανακάλυψε έναν νέο δορυφόρο γύρω από τον πλανήτη Κρόνο. Ακολουθώντας τη διεθνή ονοματοδοσία που ήθελε τα ουράνια σώματα των μεγάλων πλανητών να παίρνουν ονόματα από Τιτάνες και Γιγάντες, του έδωσε το όνομα Μίμας.
Στις μέρες μας, ο δορυφόρος αυτός είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην ποπ κουλτούρα. Εξαιτίας ενός τεράστιου κρατήρα στην επιφάνειά του (ο κρατήρας Χέρσελ), ο δορυφόρος παρουσιάζει μια εκπληκτική, σχεδόν απόκοσμη ομοιότητα με το "Death Star" (Άστρο του Θανάτου) από το σύμπαν των ταινιών Star Wars.ΣυμπέρασμαΜέσα από τους μύθους, τα αρχαία κείμενα και τη γεωγραφία, ο Μίμας παραμένει το απόλυτο σύμβολο των τυφλών, καταστροφικών δυνάμεων της φύσης.
Η τελική του υποταγή στον Ήφαιστο ή τον Δία αντικατοπτρίζει την επικράτηση της κοσμικής αρμονίας και της λογικής απέναντι στο πρωτόγονο χάος. Από τα ανεμοδαρμένα βουνά της Ιωνίας μέχρι τα βάθη του διαστήματος, ο Μίμας συνεχίζει να κρατά ζωντανή τη σύνδεση του αρχαίου μύθου με την πραγματικότητα.
Αναλυτικές πληροφορίες για την αρχική καταγραφή του μύθου μπορείτε να βρείτε στην πηγή του άρθρου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου